Vitale voorzieningen komen in de knel terwijl de tekorten zich over het eiland verspreiden
Jaren van economische achteruitgang en politieke isolatie botsen nu openlijk op Cuba. Brandstoftekorten ontwrichten het transport, de elektriciteitsvoorziening en het dagelijkse leven van gewone burgers.
Benzine is zo schaars geworden dat het tanken van één auto al gauw zo’n 300 dollar kost — meer dan een gemiddelde Cubaan op jaarbasis verdient. Stroomuitvallen zijn dagelijkse kost geworden, en de rijen aan tankstations worden steeds langer.
Ziekenhuizen en scholen ondervinden de gevolgen
De crisis raakt nu precies die sectoren die Cuba altijd trots presenteerde als de kroonjuwelen van zijn politieke systeem. Ziekenhuizen kampen met personeelstekorten en een gebrek aan medicijnen, terwijl sommige kinderen nog maar één of twee keer per week naar school kunnen.
Ståle Wig, sociaal antropoloog aan de Universiteit van Oslo en iemand die op Cuba heeft gewoond en nog steeds contacten onderhoudt op het eiland, verwoordt het scherp:
“De ziekenhuizen zijn onderbezet en hebben geen medicijnen. Kinderen krijgen een of twee keer per week les, en er zijn nauwelijks leraren.”
In delen van Havana braken protesten uit nadat de autoriteiten ernstige brandstofproblemen en verslechterende stroomuitvallen hadden erkend. De zichtbare woede op straat onderstreept hoe diep de frustratie zit.
Wig voegde daaraan toe: “De VS oefent momenteel historisch grote druk uit op Cuba. Er is geen twijfel over wat de Trump-administratie wil bereiken op Cuba: een regimewisseling.”
De Cubaanse overheid schuift de schuld voor het grootste deel van de economische schade op de Amerikaanse sancties en financiële beperkingen. Amerikaanse functionarissen wijzen op hun beurt naar wanbeheer door de staat, repressie en het uitblijven van echte hervormingen.
Cuba’s oude conflict met Washington speelt nog steeds mee
De huidige moeilijkheden zijn nauw verweven met de decennialange spanning met de Verenigde Staten. Na Fidel Castro’s revolutie in 1959 verslechterde de relatie met Washington snel toen Havana toenadering zocht tot de Sovjet-Unie.
In 1961 probeerde een door de CIA gesteunde groep Cubaanse ballingen Castro omver te werpen tijdens de mislukte Varkensbaai-invasie. Het jaar daarop bracht de Cubacrisis de Koude Oorlog gevaarlijk dicht bij een nucleair conflict, nadat Sovjetraketten op het eiland waren geplaatst.
Decennialang hielp Sovjet-steun Cuba aan olie en andere basisgoederen. Toen de Sovjet-Unie in 1991 instortte, gleed het eiland weg in een zware economische crisis met tekorten aan voedsel, brandstof en elektriciteit.
Venezuela nam later de rol over als belangrijke leverancier van gesubsidieerde olie, maar die steun verzwakte naarmate Venezuela’s eigen economie achteruitging. Sindsdien heeft Cuba het steeds moeilijker om voldoende brandstof en harde valuta binnen te halen.
Staatcontrole blijft overeind terwijl het dagelijks leven verslechtert
Volgens Wig wordt het Cubaanse leiderschap vandaag de dag minder gedreven door revolutionaire ideologie dan door controle over grote economische belangen:
“De autoriteiten doen zaken met grote commerciële partijen, of het nu gaat om Rusland, andere landen of multinationale hotelketens.”
Mensen met banden aan het leger, de communistische partij en het staatsapparaat hebben steeds meer grip gekregen op waardevolle delen van de economie. Gewone Cubanen zien tegelijkertijd minder publieke dienstverlening, minder koopkracht en een groeiend wantrouwen jegens de overheid.
Voor de meeste inwoners draait de vraag om het praktische: zullen de bussen rijden, hebben de ziekenhuizen medicijnen, blijven de scholen open en gaat het licht aan?
