Fastfood heeft een enorme wereldwijde impact. Maar de landbouwketens die het bevoorraden, zijn verrassend kwetsbaar.
Wanneer een plotse schok de landbouwmarkten treft, kan een gewone basisteelt razendsnel uitgroeien tot een economische nachtmerrie van formaat.
Bergen aardappelen
Een massaal overschot drukt hard op aardappeltelers in Noord-Europa en sleurt de marktprijzen meedogenloos naar beneden. Uit het Belgische Walhain komen berichten over historische gewasoverschotten van aardappelen bestemd voor de frietproductie.
In mei stortte boer Kris D’haeyere zijn volledige oogst gewoon terug op het veld. Het was simpelweg de goedkoopste manier om af te raken van een gigantische aardappelhoop van vijf meter hoog.
De crisis heeft tal van telers in een toestand van diepe wanhoop gebracht. “Het is slecht, dat is duidelijk, maar zo gaat dat nu eenmaal. Ik denk dat de goede tijden voorbij zijn,” vertelde D’haeyere aan journalisten.
De pijn reikt bovendien veel verder dan de Belgische grenzen. Eerder dit jaar deelden wanhopige Duitse boeren maar liefst vier miljoen kilogram aardappelen gratis uit aan Berlijnse inwoners — puur om te vermijden dat alles weggegooid zou moeten worden.
Wereldwijde overschotten stapelen zich op
Het probleem heeft diepe wortels. Volgens het analysebureau DSA Market Intelligence had zich eind 2025 een gigantisch overschot van 3,3 miljoen ton frietaardappelen opgebouwd in België, Frankrijk, Duitsland en Nederland.
Sindsdien is het aanbod alleen maar verder toegenomen. Een combinatie van recordoogsten, nieuwe Amerikaanse invoertarieven en een dalend restaurantbezoek heeft deze neergang in gang gezet.
Geopolitieke spanningen maakten de situatie nog nijpender. De oorlog in Iran leidde tot een blokkade van de Straat van Hormuz, waardoor energie, transport en meststoffen voor Europese boeren aanzienlijk duurder werden.
Druk op de volledige markt
Ook de buurlanden ondervinden de gevolgen. Carl D. Heiselberg, voorzitter van de Deense sectororganisatie Danish Potatoes, gaf aan dat lokale telers het steeds moeilijker hebben door de sterk groeiende concurrentie uit India en China.
Heiselberg legde uit dat de Europese overproductie producenten dwingt om consumptieaardappelen te verkopen als goedkoop zetmeel. “Als er in Europa overproductie is, worden consumptieaardappelen verkocht als zetmeel, en dat is in Denemarken gewoon niet mogelijk,” zei hij. Hij voegde er nog aan toe: “Dat is wat ons op korte termijn in de problemen brengt.”
De voorzitter wees er ook op dat buitenlandse concurrenten opereren onder aanzienlijk soepelere regelgeving. “Als iemand daar beslist om aardappelen te telen, doet hij dat gewoon. Wij vechten voor vergunningen, terwijl zij er regelrecht toe worden aangespoord,” aldus Heiselberg.
Ondanks de chaos in de landbouwsector merken consumenten in de winkel nauwelijks iets van de crisis. Het overschot heeft uitsluitend betrekking op de productie van diepgevroren frietjes, terwijl de prijzen van gewone consumptieaardappelen stabiel blijven.
